Sürüşdürüb baxın · böyütmək üçün toxunun

Çinaryarpaqlı ağcaqayın

Acer pseudoplatanus L.

Digər adları: Yalançı çinaryarpaqlı ağcaqayın

Azərbaycanda yerli Balverən Allergen tozcuq

Acer pseudoplatanus L. sabunağacıkimilər (Sapindaceae) fəsiləsinə aid, yarpağı tökülən, iriölçülü ağac növüdür. İngilis dilində sycamore maple adlandırılır. Avropanın böyük hissəsində və Qərbi Asiyanın bəzi ərazilərində yayılmışdır. İri, beşpaylı yarpaqları, sallanan çiçək salxımları və cüt qanadlı meyvələri ilə seçilir. Parkların, bağların və yaşıllıq sahələrinin salınmasında istifadə olunur. Növün hündürlüyü əlverişli şəraitdə 30–35 m-ə çata bilər.

Ümumi xüsusiyyətləri

Fəsilə: Sabunağacıkimilər (Sapindaceae)
Həyat forması: Ağac
Yarpaq: Yarpağını tökən · Enliyarpaqlı
Hündürlük: 20–35 m
Ömür: 300–500 il
İşıq tələbi: Günəş, Yarımkölgə
Rütubət: Rütubətli
Şaxtaya davamlılıq: Çox yaxşı
Quraqlığa davamlılıq: Orta
Şəhər şəraiti: Yaxşı
Çiçəkləmə: May–İyun
Meyvə yetişməsi: Sentyabr–Oktyabr
Yayılma: Mərkəzi və Cənubi Avropa, Qafqaz və Qərbi Asiyanın bəzi hissələri

Xarici görünüşü

Gövdəsi düz, qabığı boz rəngli olub yaşlandıqca lövhəciklər şəklində qabıqlanır.
Yarpaqları iri, 5 dilimli, çinar yarpağına bənzər formadadır.
Çiçəkləri sarımtıl-yaşıl rəngli olub sallanan salxımlarda yerləşir və yaz aylarında açır.
Meyvələri ikiqanadlı toxumlardan (samaralardan) ibarətdir və küləklə yayılır.

Ekoloji xüsusiyyətləri

Günəşli və yarımkölgəli ərazilərdə yaxşı inkişaf edir.
Münbit, rütubətli və yaxşı drenaj olunan torpaqlara üstünlük verir.
Soyuğa və küləyə davamlıdır.
Şəhər şəraitinə və hava çirklənməsinə nisbətən yaxşı uyğunlaşır.

İstifadə sahələri

Dekorativ ağac kimi park, bağ, küçə və xiyabanların yaşıllaşdırılmasında istifadə olunur.
Oduncağı mebel, döşəmə, musiqi alətləri və müxtəlif ağac məmulatlarının hazırlanmasında qiymətləndirilir.
Kölgəyaradan ağac kimi istirahət zonalarında geniş əkilir.

Ekoloji əhəmiyyəti

Atmosfer havasının təmizlənməsinə və karbon qazının udulmasına kömək edir.
Quşlar və həşəratlar üçün yaşayış və qida mühiti yaradır.
Şəhər mühitində mikroiqlimin yaxşılaşdırılmasına və tozun tutulmasına töhfə verir.

Azərbaycanda yayılması

Çinaryarpaqlı ağcaqayın Azərbaycanda əsasən dağlıq və dağətəyi ərazilərdə, həmçinin park və botanika bağlarında dekorativ məqsədlə becərilir.

İstifadə sahələri

Yayıldığı ərazilər

Qısa xarakteristika

Acer pseudoplatanus iri çinaryarpaqlı, uzunömürlü və dekorativ ağac növüdür. Şəhər şəraitinə davamlılığı, qiymətli oduncağı və geniş çətiri sayəsində yaşıllaşdırma və landşaft memarlığında geniş istifadə olunan ağac növlərindən biridir.